AZ EN RU
logo Aliyev
Beynəlxalq Miqrasiya Təşkilatı tərəfindən həyata keçirilən layihələr

1.“Azərbaycandan miqrantların könüllü qayıdışına yardım üzrə pilot layihə”   Azərbaycan Respublikasının Dövlət Miqrasiya Xidməti və Beynəlxalq Miqrasiya Təşkilatı arasında “Azərbaycandan Miqrantların Könüllü Qayıdışına Yardım Üzrə Pilot Layihənin həyata keçirilməsinə dair əməkdaşlıq Sazişi” 8 dekabr 2016-cı il tarixdə Cenevrədə Beynəlxalq Miqrasiya Təşkilatının baş direktoru Dövlət Miqrasiya Xidmətinin rəisi tərəfindən imzalanmışdır. 18 dekabr 2017-ci il tarixdən layihənin icrasına start verilmişdir.

     Pilot layihənin əsas məqsədi könüllü olaraq öz ölkələrinə qayıtmaq arzusunda olan və sığınacaqla təmin olunmaq istəyinə rədd cavabı almış şəxslərin və həssas miqrantların uğurla qayıtması üçün əlverişli şərait yaratmaqdan ibarətdir. Layihə miqrasiya siyasətində dövlətin malik ola bildiyi əlavə qayıdış mexanizmi kimi Könüllü Qayıdışa Yardım (KQY) mexanizmini tətbiq edəcək və həmin mexanizm üzrə müvafiq hökumət və qeyri-hökumət institutlarının potensialını artıracaqdır.

Layihə çərçivəsində 10-dan çox şəxsin mənşə ölkəsinə könüllü qayıdışı həyata keçirilmişdir.

Hazırda, layihə çərçivəsində digər fəaliyyətlərin icrası uğurla davam etdirilir.

2.“Azərbaycanda miqrasiya və sərhəd idarəçiliyi üzrə potensialların gücləndirilməsi” layihəsi

     Layihənin əsas məqsədi Avropa İttifaqı (Aİ) ilə Azərbaycan Respublikası arasında imzalanmış müvafiq sazişlərə, xüsusi ilə Viza Rejiminin Sadələşdirilməsi və Readmissiya Sazişlərinə uyğun olaraq Azərbaycan Respublikası dövlət orqanlarının miqrasiya və sərhəd idarəçiliyi sahəsində potensiallarının artırılmasından ibarətdir. Layihənin icrasına 1 sentyabr 2014-cü il tarixindən başlanılmışdır. Büdcəsi 3.3 milyon ABŞ dolları olan layihənin əsas benefisiarları Azərbaycan Respublikasının Dövlət Miqrasiya Xidməti, Xarici İşlər Nazirliyi, Daxili İşlər Nazirliyi, Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyi və Dövlət Sərhəd Xidmətidir.

     Layihə Aİ-nin əsas, BP və onun tərəfdaşlarının, ABŞ Dövlət Departamentinin Əhali, Qaçqınlar və Miqrasiya Bürosunun, ABŞ-ın Beynəlxalq İnkişaf Agentliyinin və Azərbaycan Respublikası Dövlət Miqrasiya Xidmətinin müştərək maliyyə dəstəyi ilə həyata keçirilir.

   Layihənin məqsədi Azərbaycanın miqrasiya idarəçiliyi sahəsində Aİ və Azərbaycan Respublikası arasında imzalanmış “Azərbaycan Respublikası ilə Avropa İttifaqı arasında vizaların rəsmiləşdirilməsinin sadələşdirilməsi haqqında” və “Azərbaycan Respublikası ilə Avropa İttifaqı arasında icazəsiz yaşayan şəxslərin readmissiyası haqqında” Sazişlərdə nəzərdə tutulan Aİ və Azərbaycan hökuməti tərəfindən 2012-ci ildə qəbul olunan Aİ-Azərbaycan “Hərtərəfli İnstitusional Quruculuq (HİQ) Proqramı” çərçivəsində İnstitusional İslahat Planının II hissəsinə uyğun olaraq islahatların beynəlxalq və Avropa insan hüquqlarına tam riayət edərək həyata keçirilməsi üçün potensiallarının artırılmasından ibarətdir.

 Layihənin spesifik məqsədlərini 4 istiqamət üzrə qeyd etmək olar:

  • Yeni viza rejiminin və readmissiya proseslərinin idarə edilməsi üçün səmərəli mexanizmlərin yaradılması və inkişaf etdirilməsi istiqamətində köməklik göstərmək;
  • Səmərəli miqrasiya idarəçiliyi məqsədilə qanunvericilik bazasını və institusional potensialları gücləndirmək, o cümlədən müvafiq təşkilatlar tərəfindən göstərilən xidmətlərin keyfiyyətini və səmərəliliyini, həmçinin  idarələrarası əməkdaşlığın səviyyəsini artırmaq;
  • Texniki təkmilləşdirmə və avadanlıqların müasirləşdirilməsi vasitəsi ilə sərhəd nəzarəti və yoxlamaları prosedurlarının və fəaliyyətinin keyfiyyətini artırmaqla inteqrasiya edilmiş sərhəd idarəçiliyi üçün milli potensialları gücləndirmək;
  • Transsərhəd, həmçinin mütəşəkkil transmilli cinayətkarlığa, o cümlədən miqrantların qeyri-qanuni gətirilməsinə və insan alverinə qarşı mübarizə aparmaq üçün səmərəli və dayanıqlı təcrübəni tətbiq etməklə tənzimlənməyən miqrasiya və insan alveri hallarının azaldılması və bu növ cinayətlərin qarşısının alınması istiqamətində potensialları artırmaq.

     Layihə çərçivəsində bir sıra önəmli hesabatlar və məlumat kitabçaları nəşr olunmuşdur. Belə ki, bu nəşrlər sırasında “Vizaların rəsmiləşdirilməsi mexanizmlərinə dair qiymətləndirmə hesabatı”nı, “Readmissiya idarəçiliyi ilə əlaqədar texniki və inzibati ehtiyacların qiymətləndirilməsi hesabatı”nı, “Könüllü qayıdışa və reinteqrasiyaya yardım üzrə qiymətləndirmə hesabatı”nı, “Miqrasiya idarəçiliyi mexanizmləri üzrə institusional və fəaliyyət çərçivələrinə dair qiymətləndirmə hesabatı”nı, “Azərbaycan Respublikasında insan alverinə qarşı mübarizə üzrə mexanizmlərin təhlili hesabatı”nı, “Avropa İttifaqı ilə Azərbaycan Respublikası arasında imzalanmış readmissiya sazişinə əsasən ölkəmizə readmissiya edilmiş Azərbaycan Respublikası vətəndaşlarının vəziyyətinə dair Qiymətləndirmə Hesabatı”nı, “Əmək bazarı informasiya sistemlərinin qiymətləndirilməsi hesabatı”nı, “Könüllü qayıdışa və reinteqrasiyaya yardım prosesinin həyata keçirilməsinə dair standart əməliyyat prosedurları”,  “Əcnəbilərin qanunsuz məşğulluq hallarının aşkar edilməsi və baxılması üçün standart əməliyyat prosedurları”, “Konsulluq əməkdaşları üçün Konsulluq İstinad Kitabçası” və digərlərinin adlarını qeyd etmək olar.

     Layihənin müxtəlif komponentləri çərçivəsində benefisiar qurumların əməkdaşları üçün müxtəlif seminar və təlimlər təşkil olunmuşdur. Keçirilmiş təlim və seminarlar əsasən  miqrasiya və sərhəd idarəçiliyi, miqrantların sağlamlığı, sənədlərin tanınması, qanunsuz əmək fəaliyyəti və əmək istismarı ilə mübarizə, əmək bazarı informasiya sistemləri, readmissiya və insan hüquqları ilə bağlı mövzulara həsr olunmuşdur.

      Bundan əlavə, layihə çərçivəsində Dövlət Miqrasiya Xidmətinin nümayəndə heyətinin Xorvatiya Respublikasına rəsmi səfəri baş tutmuşdur. Eyni zamanda, elektron məlumat sistemlərinə dair qiymətləndirmə üzrə  işçi qrupu yaradılmış və işçi qrupunun Gürcüstanın və Türkiyənin mövcud təcrübəsinin öyrənilməsi məqsədilə həmin ölkələrə təlim səfəri təşkil olunmuşdur.

    Dövlət Miqrasiya Xidməti tərəfindən göstərilən elektron xidmətlərin və “Elektron Sənəd Dövriyyəsi” sisteminin təkmilləşdirilməsi, Vahid Miqrasiya Məlumat Sistemində (VMMS) müvafiq alt-sistemin yaradılması, eləcə də miqrasiya sahəsində tətbiq edilmiş cərimələrin “Asanpay” ödəniş sistemi vasitəsilə ödənilməsi üçün proqram təminatının hazırlanması üçün aidiyyəti işlər görülmüş, o cümlədən Xidmət əməkdaşlarının proqramlaşdırma və texniki dəstək sahəsində bilik və bacarıqların artırılması məqsədilə Türkiyə Respublikasına təlim səfəri təşkil olunmuşdur. Həmçinin, Xidmət əməkdaşlarının dil biliklərinin yüksəldilməsi məqsədilə Dövlət Miqrasiya Xidmətində ingilis dili kursları təşkil edilmiş, bununla yanaşı Xidmətin nəzdində dil laboratoriyası yaradılmış və zəruri avadanlıqlarla təchiz edilərək 4 iyun 2018-ci il tarixdən istifadəyə verilmişdir.

            Hazırda, layihə çərçivəsində digər fəaliyyətlərin icrası uğurla davam etdirilir.

3.“Azərbaycanda potensialların artırılması və texniki dəstək vasitəsilə insan alverinə qarşı mübarizənin səmərəliliyi üçün əməkdaşlığın gücləndirilməsi – VI faza” layihəsi

   Layihə BMqT tərəfindən ABŞ Dövlət Departamentinin Narkotiklər və hüquq-mühafizəyə dair beynəlxalq məsələlər üzrə Bürosunun (İNL) maliyyə dəstəyi ilə həyata keçirilir. 24 aylıq müddəti əhatə edən layihənin icrasına 21 sentyabr 2016-cı il tarixdən başlanılmışdır.

     Layihənin benefisiarları Dövlət Miqrasiya Xidməti, Ədliyyə Nazirliyi, Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyi, Səhiyyə Nazirliyi, Naxçıvan Muxtar Respublikasının Daxili İşlər Nazirliyi, xarici dövlətlərin Azərbaycan Respublikasına akkreditə olunmuş diplomatik nümayəndəlikləri, vətəndaş cəmiyyəti institutları, o cümlədən miqrantlar, insan alveri qurbanları və potensial qurbanlar hesab olunur.

    Layihə BMqT tərəfindən Azərbaycanda öncədən həyata keçirilmiş və ya hazırda icrası davam etdirilən layihələrin nəticələrinə əsaslanır və əldə edilmiş nailiyyətləri davam etdirir. Layihənin əsas məqsədi Azərbaycan Hökumətini insan alveri və transmilli mütəşəkkil cinayətkarlıqla mübarizədə dəstəkləmək, həssas vəziyyətdə olan miqrantlara, həmçinin insan alverinin potensial qurbanlarına müvafiq yardımların göstərilməsi üçün mövcud mühafizə mexanizmlərini təkmilləşdirmək və bu sahədə yerinə yetirilən milli səylərə töhfə verməkdən ibarətdir.

     Layihə çərçivəsində insan alveri qurbanlarının müəyyən edilməsi və onlara müvafiq köməkliyin göstərilməsi, qurbanlara yardım göstərən səhiyyə işçilərinin, o cümlədən psixoloqlar, sosial və tibb işçilərinin potensiallarının artırılması, beynəlxalq miqrasiya hüququ proqramının hazırlanması və institusionallaşdırılması, diplomatik nümayəndəliklərin əməkdaşlarına panel seminarların keçirilməsi, əməkçi miqrantların həmkarlar ittifaqının yaradılması, miqrantların, eləcə də təhsil müəssisələrində yeniyetmələrin və gənclərin maarifləndirilmələri, təlimçilərin təlimi kimi fəaliyyətlərin icrası nəzərdə tutulmuşdur.

      Ötən dövr ərzində layihə çərçivəsində aşağıdakı işlər görülmüşdür:

      18 dekabr 2017-ci il tarixdən etibarən BMqT ilə əməkdaşlıq çərçivəsində Dövlət Miqrasiya Xidmətinin Təlim-tədris mərkəzində Azərbaycana gələn miqrantlar və onların ailə üzvləri üçün həftədə 2 dəfə olmaqla orientasiya seminarlarının keçirilməsinə başlanılmışdır. Təlimlərdə miqrantların hüquq və vəzifələri, Azərbaycanın tarixi və mədəniyyəti, o cümlədən psixo-sosial mövzular tədris edilir. Hazırki dövrədək qeyd olunan təlimlərdə yüzlərlə əcnəbi və vətəndaşlığı olmayan şəxs iştirak etmişdir.

       Hazırda, layihə çərçivəsində digər fəaliyyətlərin icrası uğurla davam etdirilir.

  1.  “Azərbaycanda insan alverinə qarşı mübarizə üzrə potensialların artırılması (ENCT)” layihəsi

            Avropa İttifaqının əsas, BMqT-nin İnkişaf fondunun isə əlavə dəstəyilə maliyyələşdirilən layihənin rəsmi açılış mərasimi 12 iyun 2017-ci il tarixdə keçirilmişdir. Büdcəsi 875.000 avro təşkil edir. Layihə hərtərəfli və çoxistiqamətli yanaşma tətbiq etməklə insan alveri və transmilli mütəşəkkil cinayətkarlıqla mübarizədə Azərbaycan Hökumətini dəstəkləmək məqsədi daşıyır.

            Layihənin hədəf qrupuna Azərbaycan Respublikasının Dövlət Miqrasiya Xidməti, Xarici İşlər Nazirliyi, Daxili İşlər Nazirliyi, Ədliyyə Nazirliyi, Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyi, Dövlət Sərhəd Xidməti, Ailə, Qadın və Uşaq Problemləri üzrə Dövlət Komitəsi və insan alveri qurbanları daxildir.

            Ötən dövr ərzində layihə çərçivəsində Layihə Əlaqələndirmə Komitəsinin iki iclası,  Avropa İttifaqının insan alverinə qarşı mübarizə gününə həsr olunmuş konfrans və BMqT tərəfindən müəyyən edilmiş beynəlxalq ekspert Alison Roma Harvey ilə görüş keçirilmişdir. Həmçinin, Dövlət Miqrasiya Xidməti üçün insan alverinə qarşı mübarizə ilə bağlı Təlim Proqramı hazırlanmaqdadır.

            Hazırda, layihə çərçivəsində digər fəaliyyətlərin icrası uğurla davam etdirilir.

  1. “Cənubi Qafqaz ölkələrində səmərəli readmissiya idarəçiliyinin yaradılmasına dəstək” layihəsi

          Ümumi büdcəsi 1.492.457 avro olan 24 aylıq layihə üç Cənubi Qafqaz ölkəsində ayrı-ayrılıqda BMqT tərəfindən həyata keçirilmişdir. Layihənin əsas məqsədi Cənubi Qafqaz dövlətlərinin hər üçündə səmərəli readmissiya idarəçiliyi mexanizminin yaradılması və inkişaf etdirilməsi olmuşdur. Layihə əsasən Avropa İttifaqı (Aİ), qismən isə BMqT-nin İnkişaf Fondu, İsveçrə İnkişaf və Əməkdaşlıq Agentliyi tərəfindən maliyyələşdirilmişdir. Layihə çərçivəsində Cənubi Qafqaz ölkələri arasında birbaşa əməkdaşlıq həyata keçirilməmişdir.

           Layihə Azərbaycan üzrə 3 spesifik məqsədi özündə cəmləşdirmişdir:

  • Readmissiya kazuslarının, səmərəli idarəetmə sisteminin yaradılmasına yardım etmək;
  • Miqrantların qəbul mərkəzlərinin idarə edilməsi üçün potensialları artırmaq;
  • Geri qayıdan miqrantların reinteqrasiyasına yönələn səmərəli institusional mexanizmlərin yaradılmasına köməklik etmək.

Layihənin komponentləri:

  • Azərbaycanda səmərəli readmissiyanın həyata keçirilməsi və məlumat mübadiləsi üçün potensialların yaradılması;
  • Azərbaycanda miqrantların yerləşdirmə və saxlama mərkəzlərinin idarə olunması üçün potensialların yaradılması;
  • Azərbaycanda könüllü qayıdışa yardım və reinteqrasiya proqramlarının həyata keçirilməsi üçün institusional sistemlərin yaradılması.

         Layihənin icra müddəti ərzində BMqT bir sıra orqanları, təşkilatlar və vətəndaş cəmiyyətləri ilə (Dövlət Miqrasiya Xidməti, Xarici İşlər Nazirliyi, Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyi, Vətəndaşların Əmək Hüquqlarının Müdafiə Liqası) əməkdaşlıq etmişdir. Həmçinin Belçika Krallığının Federal İmmiqrasiya Xidməti, Niderland Krallığının Təhlükəsizlik və Ədliyyə Nazirliyinin Repatriasiya və Geriqaytarma Xidməti, Polşa Respubllikasının Daxili İşlər Nazirliyi öz ekspertlərini readmissiya və könüllü qayıdışın idarə olunmasına həsr olunmuş seminar və təlim səfərlərinə cəlb etməklə layihəyə öz töhfələrini vermişlər.

          Layihənin ümumi nəticələri:

       Layihə çərçivəsində beynəlxalq ekspertlərin iştirakı ilə aidiyyəti dövlət qurumlarında görüşlər keçirilmiş, Dövlət Miqrasiya Xidmətinin saxlama mərkəzlərinin, həmçinin Azərbaycan Respublikasının miqrasiya qanunvericiliyinin readmissiya və qayıdış aspektindən qiymətləndirilməsi aparılmışdır. Eyni zamanda, hüquq-mühafizə orqanları əməkdaşları üçün regionlarda təlimlər keçirilmiş, aidiyyəti dövlət qurumlarının əməkdaşlarının iştirakı ilə Polşa, Rusiya, Almaniya və Belçikaya təlim səfərləri təşkil edilmiş, eləcə də “Readmissiya məsələləri üzrə rəhbər sənəd” çap edilmişdir. Həmçinin, layihə çərçivəsində Bakı şəhərində “Readmissiya və Qayıdış” və “Azərbaycan Respublikasının miqrasiya siyasəti və insan hüquqları” mövzularında beynəlxalq konfranslar təşkil olunmuşdur.

  1. Potensialların artırılması və texniki dəstək vasitəsilə insan alverinə qarşı mübarizənin səmərəliliyi üçün əməkdaşlığın gücləndirilməsi” layihəsi

            Bu layihə ABŞ Dövlət Departamenti tərəfindən maliyyələşdirilmişdir.

            Layihə 4 əsas təşəbbüsün (4P) əldə olunmasına nail olmuşdur:

  • Prevention-Qarşısı alınma-özəl sektorda maarifləndirmə yolu ilə insan alveri hallarının azaldılması;
  • Prosecution-İstintaq-insan alveri ilə məşğul olanların təqibi və cəzalandırılması;
  • Protection-Müdafiə-insan alveri qurbanlarının dayanıqlı reinteqrasiyasını asanlaşdırmaq;
  • Partnership-Tərəfdaşlıq-tərəfdaşlar arasında əməkdaşlığın gücləndirilməsi və koordinasiyanın yaradılması.

            Layihənin həyata keçirilməsində BMqT Dövlət Miqrasiya Xidməti, Daxili İşlər Nazirliyi, Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyi, qeyri-hökumət təşkilatları və müvafiq beynəlxalq təşkilatlarla əməkdaşlıq etmişdir.

  1. “Azərbaycanda miqrantların hüquqlarını qoruyan səmərəli mexanizmlərin yaradılması” layihəsi

       Layihənin icrasına 2012-ci ilin iyun ayından başlanılmışdır. Layihə Norveç Xarici İşlər Nazirliyinin dəstəyi ilə həyata keçirilmişdir.

         Sözügedən layihə Dövlət Miqrasiya Xidməti, Dövlət Sərhəd Xidməti, Ədliyyə Nazirliyi, Xarici İşlər Nazirliyi, Ombudsman Aparatı, Daxili İşlər Nazirliyi, Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyi, Ailə, Qadın və Uşaq Problemləri üzrə Dövlət Komitəsi, Baş Prokurorluq, Milli Təhlükəsizlik Nazirliyi, Dövlət İdarəçilik Akademiyası, Vətəndaşların Əmək Hüquqlarının Müdafiə Liqasından ibarət olan İşçi Komitə tərəfindən dəstəklənmişdir.

  1. “Azərbaycandan kənarda yaşayan miqrant və onların ailə üzvlərinə dəstəyin artırılması” layihəsi

       Bu layihə BMT-nin İnkişaf Proqramı tərəfindən maliyyələşdirilmişdir. Layihənin əsas məqsədi Azərbaycandan kənarda yaşayan miqrantların və onların ailə üzvlərinin hüquqlarının müdafiəsi və yaşayış şəraitinin yaxşılaşdırılması olmuşdur. Layihə çərçivəsində görülmüş işlər və aparılmış tədqiqatlar nəticəsində müvafiq hesabatlar hazırlanmış və 20 şəxsə hüquqi yardım göstərilmişdir. Hesabatlar bu sahədə mövcud ehtiyacları müəyyənləşdirilməsi, benefisiarlar üçün sosial müdafiə proqramlarının və strateji tövsiyələrin hazırlanmasını təmin etmişdir.

Regional miqrasiya idarələri